ALEXANDER AGRICOLA: OP DE KERING VAN GOTIEK EN RENAISSANCE

Bloemlezing uit het profaan vocaal-instrumentaal oeuvre van Agricola met aandacht voor de spanning tussen hoofse cultuur en burgercultuur en voor zijn unieke instrumentale composities. Zijn improvisatorische gave zal model staan voor nieuwe improvisaties van onze musici.

Omstreeks 1500 ondergaat Europa heel wat ingrijpende veranderingen zowel op maatschappelijk als cultureel vlak. Het theocentrisch feodale wereldbeeld van de late middeleeuwen kantelt stilaan naar de stadsstaat van de zelfbewuste renaissance burger. In de keuze van de (liefdes)poëzie merken we dat de ideële hoofse liefdesthematiek (fin amors) van de adel omstreeks 1500 het onderspit moet delven voor de retorica van de burger in een eenvoudige directe taal met meer aandacht voor het fysieke liefdesspel.

Net dit spanningsveld tussen de (muzikale) wereld van de oude adel en de nieuwe klasse horen we in de profane liederen van Agricola. Als hoogopgeleide en bijzonder begaafde zanger-vedelaar uit Gent componeert hij aanvankelijk (1460-1480) op Franse teksten in de verfijnde gemaniëreerde Gotische stijl voor de meest vooraanstaande hoven in Europa (oa. de Bourgondiërs in de Lage Landen, de Sforza's in Milaan, D'Este in Ferrarra, het Hongaarse hof van Mathias Corvinus in Budapest,...). Stilaan duiken na 1470 een aantal meerstemmige zettingen op van volkse deuntjes (ook in het Nederlands) in een klare transparante taal. Deze stijl past perfect bij de directere taal van de burger en is de aanzet van een nieuwe transparante renaissancistische muziektaal.

De instrumentale werken van Agricola zijn uniek voor hun tijd. Als geen ander is hij als "vedelaar" uitzonderlijk begaafd om 'ala mente' op een 'standard' meerstemmig te improviseren. Gelukkig schreef hij deze rijke, inspirerende momenten ook uit op papier en kenden ze in Europa dankzij de drukken van Petrucci en de Intabulatura de lauto van Francesco Spinacino lang na zijn dood nog veel succes.


Wordt uitgevoerd door 4 zangers, 3 viola da gamba's, 1 luit, 1 blokfluiten