Qui de sentiment ne fait
MIDDELEEUWSE TROUBADOURS & PERZISCHE MEESTERS
CAPILLA FLAMENCA & MEESTERS VAN DE IRAANSE MUZIEK
« Qui de sentiment ne fait, Son dit et son chant contrefait ».
Guillaume de Machaut, wellicht de belangrijkste componist en dichter van viertiende-eeuws Europa, had met deze woorden niets anders bedoeld dan wat de oude Grieken reeds wisten, namelijk dat een tekst een bepaalde werking heeft alleen in zover deze doeltreffend gebracht wordt. Declamatie heeft precedenten in de rhetoriek van de antieke wereld, en in een al lang bestaande traditie van zang in middeleeuws Europa.
Ook binnen de Dar ul-islam[1], net zoals in het christendom, kwamen geletterden in contact met het antieke verleden dankzij de vertalingen van oude Griekse teksten naar het Arabisch, en vervolgens naar het Latijn. In beide milieus heeft deze erfenis van de antieke wereld een enorme invloed gehad op wetenschappelijk en artistiek vlak en het effect van deze ontmoeting vinden we verschillende keren in de geschiedenis terug.
Het effect van deze ontmoetingen met het antieke verleden is zeker ook terug te vinden in de ontwikkeling van muzikale talen en genres in een zeer brede omgeving. Zo ook in de klassieke Perzische kunstmuziek. Als erfgenaam van een lange orale traditie houdt deze Perzische muziek er, wat de samenhang tussen woord en klank betreft, gelijkaardige ideeën als de oude Grieken op na. Het gaat om muziek die wezenlijk intiem is, bijna eerder muziek om te spelen dan om te horen, en dat wordt soms ook gezegd van het Franse ars subtilior repertoire. Het transponeren van de emoties die een vers uitdrukt, naar de uitvoerder, en vervolgens via deze uitvoering, van de uitvoerende artiest dus naar de luisteraar, doet beroep op een specifiek en moeilijk vertaalbaar concept, de Perzische « hal »[2].
De kunst in Perzië, zoals overal in de islamitische wereld, is op zichzelf een microkosmos waarin elke kunstvorm een werkelijke spiegeling is van het heelal, van de kosmische orde. De kunstenaar, de musicus, ontdekt de kosmos. Het vertrekpunt blijft altijd de tekst: wat is zijn geest, de toon van zijn inhoud? Het expressieve karakter in deze oude, quasi-improvisatorische traditie wordt bepaald door de musicus, die tegelijkertijd componist en uitvoerder is. De teksten zijn dikwijls die van de grote Perzische dichters, zoals Jalal ud-din, Sa'adi, en Hafez, die voornamelijk de liefde, zowel de wereldlijke als de geestelijke, en het verlangen naar God weer te keren, als thema hebben.
Parallellen met de muziek van verschillende laat-middeleeuwse componisten dienen gemaakt te worden: o.a. met Phillipe de Vitry, Guillaume de Machaut, Johannes de Cicconia. In de twee werelden (of wellicht dezelfde wereld !) hebben zich literaire en muzikale vormen ontwikkeld, die onmiskenbaar humanistische karakteristieken vertonen, hoewel deze niet altijd veruiterlijkt of per se getoond worden.
Programma
Capilla Flamenca brengt de muziek van de ars nova en ars subtilior met componisten als Guillaume de Machaut, Johannes de Cicconia en van anonieme Cypriotische componisten.
Iraanse musici brengen klassieke Perzische kunstmuziek. Informatie over deze muziek is te vinden op de UNESCO safeguard list.
Uitgevoerd door:
Capilla Flamenca: 4 zangers, 1 vedel, 1 luit
Iraanse musici: 1 tombak, 1 zanger, 1 setar, 1 ud
Concept & artistieke leiding: Liam Fennelly
Beluister muziek uit het ars subtilior repertoire
Bekijk de documentaire over het ars subtilior repertoire
[1] De landen van de Islam
[2] Komt overeen met "stemming", "mood", "spirituele kracht"
Dit programma bestaat ook op cd: : En un gardin - De vier seizoenen van de Ars Nova, Zodiac - Ars Nova en Ars Subtilior in de Lage Landen en Europa
« Qui de sentiment ne fait, Son dit et son chant contrefait ».
Guillaume de Machaut, wellicht de belangrijkste componist en dichter van viertiende-eeuws Europa, had met deze woorden niets anders bedoeld dan wat de oude Grieken reeds wisten, namelijk dat een tekst een bepaalde werking heeft alleen in zover deze doeltreffend gebracht wordt. Declamatie heeft precedenten in de rhetoriek van de antieke wereld, en in een al lang bestaande traditie van zang in middeleeuws Europa.
Ook binnen de Dar ul-islam[1], net zoals in het christendom, kwamen geletterden in contact met het antieke verleden dankzij de vertalingen van oude Griekse teksten naar het Arabisch, en vervolgens naar het Latijn. In beide milieus heeft deze erfenis van de antieke wereld een enorme invloed gehad op wetenschappelijk en artistiek vlak en het effect van deze ontmoeting vinden we verschillende keren in de geschiedenis terug.
Het effect van deze ontmoetingen met het antieke verleden is zeker ook terug te vinden in de ontwikkeling van muzikale talen en genres in een zeer brede omgeving. Zo ook in de klassieke Perzische kunstmuziek. Als erfgenaam van een lange orale traditie houdt deze Perzische muziek er, wat de samenhang tussen woord en klank betreft, gelijkaardige ideeën als de oude Grieken op na. Het gaat om muziek die wezenlijk intiem is, bijna eerder muziek om te spelen dan om te horen, en dat wordt soms ook gezegd van het Franse ars subtilior repertoire. Het transponeren van de emoties die een vers uitdrukt, naar de uitvoerder, en vervolgens via deze uitvoering, van de uitvoerende artiest dus naar de luisteraar, doet beroep op een specifiek en moeilijk vertaalbaar concept, de Perzische « hal »[2].
De kunst in Perzië, zoals overal in de islamitische wereld, is op zichzelf een microkosmos waarin elke kunstvorm een werkelijke spiegeling is van het heelal, van de kosmische orde. De kunstenaar, de musicus, ontdekt de kosmos. Het vertrekpunt blijft altijd de tekst: wat is zijn geest, de toon van zijn inhoud? Het expressieve karakter in deze oude, quasi-improvisatorische traditie wordt bepaald door de musicus, die tegelijkertijd componist en uitvoerder is. De teksten zijn dikwijls die van de grote Perzische dichters, zoals Jalal ud-din, Sa'adi, en Hafez, die voornamelijk de liefde, zowel de wereldlijke als de geestelijke, en het verlangen naar God weer te keren, als thema hebben.
Parallellen met de muziek van verschillende laat-middeleeuwse componisten dienen gemaakt te worden: o.a. met Phillipe de Vitry, Guillaume de Machaut, Johannes de Cicconia. In de twee werelden (of wellicht dezelfde wereld !) hebben zich literaire en muzikale vormen ontwikkeld, die onmiskenbaar humanistische karakteristieken vertonen, hoewel deze niet altijd veruiterlijkt of per se getoond worden.
Programma
Capilla Flamenca brengt de muziek van de ars nova en ars subtilior met componisten als Guillaume de Machaut, Johannes de Cicconia en van anonieme Cypriotische componisten.
Iraanse musici brengen klassieke Perzische kunstmuziek. Informatie over deze muziek is te vinden op de UNESCO safeguard list.
Uitgevoerd door:
Capilla Flamenca: 4 zangers, 1 vedel, 1 luit
Iraanse musici: 1 tombak, 1 zanger, 1 setar, 1 ud
Concept & artistieke leiding: Liam Fennelly
Beluister muziek uit het ars subtilior repertoire
Bekijk de documentaire over het ars subtilior repertoire
[1] De landen van de Islam
[2] Komt overeen met "stemming", "mood", "spirituele kracht"
Dit programma bestaat ook op cd: : En un gardin - De vier seizoenen van de Ars Nova, Zodiac - Ars Nova en Ars Subtilior in de Lage Landen en Europa
| 17.03.2012 - 21h | Qui de sentiment ne fait | Antwerpen (BE) |  |
| 09.10.2011 - 15h | Qui de sentiment ne fait | Amsterdam (NL) | |
| 08.10.2011 - 20h | Qui de sentiment ne fait | Antwerpen (BE) | |
| 07.10.2011 - 20h | Qui de sentiment ne fait | Gent (BE) | |
Live fragment from the concert in AMUZ, 17 March 2012
Live fragment from the concert in AMUZ, 17 March 2012
